و يك موجبى ديگر از آن توقيت صلاة هم ، صورت مقابله و مواجههء ظلمت كونى است با نور وجودى در نظر مصلى ، و ليكن به اعتبار با اصل و مبدأ نور وجود و ظلمت عدم كه هنوز وحدت جمعى نيافته باشند « 1 » . و اين دو وقت است : يكى مواجههء ظلمت با نور در وقت طلوع آفتاب ظهور و آن وقت صبح است ، و دوم مواجههء مذكوره در وقت غروب « 2 » آن آفتاب و آن وقت شام است . و چون حكم مبدئيت پستى و كثرت عدمى بر توقيت آن دو وقت غالب آمده ، هرآينه آن دو كثرت « 3 » عددى كه مبدأ وحدت جمعى آمده به ترتيب صورت اعداد ركعات آن نماز آمد « 4 » . و اگر به ديدهء استبصار در اين آيهء كريمه تأمل نمايد كه : « فَسُبْحانَ اللَّهِ حِينَ تُمْسُونَ وَ حِينَ تُصْبِحُونَ وَ لَهُ الْحَمْدُ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ عَشِيًّا وَ حِينَ تُظْهِرُونَ » مؤداى شريفش را به ساير اصول مذكوره مفصح و مشير يابند . « 5 » و چون در اين سه وقت اخير كه ظل شخص صورت امتيازى ندارد و حكم كون مغلوب آمده ، و از اينجاست كه اعيان نيرهء علوى درصدد ظهوراند و اكوان تيرهء سفلى درصدد خفا ، احكام وجود ، صورت ظهور گرفته ، هرآينه كلام به جهر صورت صدور مىيابد « 6 » . نكته نگهدار و ببين چون بود * نكتهء سنجيده كه موزون بود و للّه المنة على آلائه . صحيفهء پنجم در بيان شرائط نماز و تحقيق معانى آن . و آن هم بنا بر اصل مذكور پنج واقع شده در طى تقابل زمان و مكان . و تحقيقش آن است از روى قواعد حكمى كه : هر حقيقتى كه بر صفحات عوالم « 7 »

--> ( 1 ) - ب : باشد . ( 2 ) - ب : غروب آفتاب شام هست . ( 3 ) - ب : كثرت عديمى . ( 4 ) - ب : آمده . ( 5 ) - پ : تابند . ( 6 ) - ب : بيت . ( 7 ) - ب : عالم كون .